Poranny pośpiech, hałas w przedszkolu, metka w ubraniu czy konieczność szybkiej zmiany aktywności mogą być dla jednego dziecka zupełnie zwykłe, a dla innego stanowić wyraźne obciążenie. Właśnie w takich codziennych sytuacjach można zauważyć zachowania związane ze sposobem odbierania i przetwarzania bodźców. Integracja sensoryczna opisuje proces, w którym informacje docierające z różnorakich układów zmysłowych są porządkowane i wykorzystywane do dobrego reagowania.
Nie chodzi wyłącznie o wzrok, słuch czy dotyk. Znaczenie mają także informacje dotyczące równowagi, ruchu oraz położenia własnego ciała. Ich prawidłowe połączenie jest potrzebne w trakcie pozornie prostych czynności, takich jak siedzenie przy stole, przechodzenie po schodach, zapinanie guzików, użytkowanie z przyborów czy uczestniczenie w zabawie ruchowej.
W obserwacji dziecka w szczególności istotne są sytuacje, które regularnie się powtarzają. Jedno dziecko może zasłaniać uszy przy głośnych dźwiękach, inne może posiadać trudność z tolerowaniem określonych ubrań lub niechętnie dotykać niektórych materiałów. Zdarza się także odwrotna reakcja: wymaganie częstego biegania, kręcenia się, podskakiwania albo mocnego nacisku na przedmioty. W pewnych przypadkach takie zachowania są proste do zauważenia, niemniej jednak w innych przypadkach ukazują się tylko w określonych ustaleniach. Warto wtedy zwrócić uwagę na porę dnia, poziom zmęczenia, liczbę osób w sąsiedztwie i rodzaj wykonywanego zadania. Te elementy mogą posiadać znaczenie, ponieważ reakcja na ten sam bodziec nie zawsze wygląda podobnie. Sama niechęć do hałasu, ruchu czy dokładnie określonej faktury nie jest również wystarczającą fundamentem do stwierdzenia określonej trudności.
W praktyce pomocne jest patrzenie na zachowanie szerzej niż jedynie przez pryzmat pojedynczej reakcji. O ile dziecko na prawdę często wstaje w trakcie zajęć, warto sprawdzić, czy problem pojawia się też w trakcie zabawy, posiłku albo rozmowy, czy może dotyczy jedynie długiego siedzenia. Tożsamo przy trudnościach z czynnościami manualnymi znaczenie ma to, czy występują one wyłącznie przy pisaniu, czy też podczas budowania z klocków, wycinania i zapinania odzieży. Takie porównania pozwalają dostrzec powtarzalne schematy. W ocenie funkcjonowania bierze się pod uwagę też wiek oraz ogólny stopień rozwoju. Zachowanie typowe dla młodszego dziecka może posiadać całkiem inne znaczenie u starszego, dlatego interpretowanie pojedynczych objawów bez szerszego kontekstu może prowadzić do błędnych wniosków.
Podejście związane z integracją sensoryczną może obejmować obserwację reakcji dziecka na różnorakie rodzaje bodźców a także analizę tego, jak wpływają one na wykonywanie codziennych zadań. Wybieranie aktywności nie powinien być przypadkowy. To, co dla jednego dziecka jest neutralnym doświadczeniem, dla innego może oznaczać nadmiar emocji lub wymagać dużego wysiłku. Znaczenie ma również stopniowanie trudności i uwzględnianie aktualnego stanu dziecka, ponieważ jego sposobności mogą przerabiać się w współzależności od zmęczenia czy sytuacji. W powszechnym życiu można zatem przede wszystkim obserwować współzależności między bodźcem, reakcją i konsekwencją dla dokładnie określonej czynności. Takie informacje są bardziej użyteczne niż samo przypisywanie zachowania do jednej dziedzinie, ponieważ pozwalają dokładniej opisać, w jakich warunkach pojawia się trudność i czego konkretnie tyczy się.
Więcej informacji: neurologopeda łódź.